Eind augustus dit jaar lopen mijn man en ik de gloednieuwe, 450-meter Walk of Pride-route van de Dam, via de Raadhuisstraat, naar het Homomonument. Wat zijn we onder de indruk! ‘De Walk of Pride viert diegenen die een blijvende impact hebben gehad op lhbtqia+‑emancipatie’, aldus de Walk of Pride-organisatie. Op de route krijgen deze helden elk een aparte tegel, die voor iedere voetganger te zien is. ‘Zo voorkomen we dat onze geschiedenis wordt uitgewist’, zegt Richard Keldoulis (1963), een van de initiatiefnemers.

 

Opening Walk of Pride. Foto: Henri Blommers

 

Queer zichtbaarheid vergroten

In een videogesprek vertelt Richard (ondernemer, activist en ook bekend als drag performer Jennifer Hopelezz) meer over het ontstaan en het doel van de Walk of Pride. Twintig jaar geleden hadden Richard en zijn man Elard al het idee voor zo’n Walk of Pride. Hun voorstel werd echter toen door de gemeente afgewezen. Ook lukte het hun niet om de Walk te realiseren tijdens de Amsterdam 750-viering.

Uiteindelijk gaf de gemeente toch akkoord voor de Walk ter gelegenheid van World Pride dit jaar. De Walk is een gezamenlijk initiatief van Stichting GALA, Stichting Homomonument en IHLIA LGBTI Heritage en is een cadeau voor de stad. Richard:

‘Het idee is natuurlijk geïnspireerd door de wereldberoemde Walk of Fame in Hollywood. De Walk of Pride zou de zichtbaarheid van queers in de stad vergroten. Door de verhalen van belangrijke lhbtiq+-ers vast te leggen in bronzen tegels op de straat eisen we hier letterlijk onze plek op. Iedereen moet weten dat wij queers altijd hebben bestaan én nog steeds bestaan.’

 

Route met enorm symbolische waarde

De route moest per se van de Dam naar het Homomonument lopen. Op de Dam vonden er namelijk ‘tot in de 18e eeuw veroordelingen en terechtstellingen plaats van mannen die seksuele relaties hadden met mannen’ volgens de Walk of Pride. De Dam was bovendien een waar homo-cruisegebied, specifiek ‘in de hoekjes van het stadhuis of in het aangelegen lolhuis De Serpent’. Het Homomonument was de eerste herdenkingsplaats ter wereld voor mensen die vanwege hun geaardheid waren vervolgd. Dus heeft de route enorm symbolische waarde voor de regenbooggemeenschap.

Er liggen 52 tegels op de route. Elke tegel beschrijft in het Nederlands en het Engels de achtergrond van de helden en hun betekenis voor de roze gemeenschap. ‘Omdat de tekst op de tegel slechts ongeveer 40 woorden telt, is de tekst voor elke voetganger makkelijk te lezen’, legt Richard uit.

 

Inleidingstegel voor de Walk of Pride. Foto: Zach Tobin

 

Mooie afspiegeling van de regenbooggemeenschap

De 52 helden op de Walk zijn geselecteerd in samenspraak met 18 Nederlandse organisaties. Er waren zowel grote organisaties, zoals AIDS Fonds, COC Nederland en Stadsarchief Amsterdam, als kleine organisaties, zoals Pink Marrakech, Colorful Pride en Transgender Netwerk Nederland, betrokken bij het selectieproces. Elke organisatie droeg hun eigen helden voor. Stichting Bi+ Nederland bijvoorbeeld heeft mensen naar voren gebracht die belangrijk waren voor de emancipatie van biseksuelen.

‘In principe kwamen alleen lhbtiq+-ers die al overleden waren in aanmerking als potentiële helden’, vertelt Richard. ‘Wel is er een uitzondering gemaakt voor intersekse mensen, omdat de intersekse-beweging pas in de jaren 90 van de vorige eeuw op gang kwam.’

Er waren vijf sessies van elk drie uur nodig om de helden definitief te selecteren. Iedere organisatie moest de andere 17 organisaties ervan overtuigen dat de voorgedragen lhbtiq+-ers een tegel waard waren. Richard:

‘We zijn begonnen met meer dan 200 namen. Uiteindelijk is dat tijdens het selectieproces teruggebracht tot de 52 helden die nu op de route staan.’

‘De gekozen helden moesten een mooie afspiegeling vormen van de wereldwijde regenbooggemeenschap, inclusief queer subgroepen die historisch ondervertegenwoordigd zijn geweest qua kleur, gender, nationaliteit, religie of andere identiteit. Daarom zijn er helden uit elk werelddeel, ook Zuid-Amerika, Afrika en Azië. Ruwweg een derde van de helden zijn afkomstig uit Amsterdam, een derde uit andere delen van Nederland en een derde uit het buitenland.’

 

Aandacht voor minder bekende queer helden

Het selectiecomité heeft bewust gekozen om niet alleen bekende queers tegels te geven. ‘Ik kende slechts 15 van de 52 helden’, geeft Richard toe. ‘Maar dat is prima, want de Walk of Pride heeft een educatieve functie, ook voor queers zelf.’

De allereerste naam die genoemd wordt op de Walk is bijvoorbeeld de relatief onbekende koopman Jillis Bruggeman, die in 1803 als laatste persoon in Nederland ter dood werd veroordeeld voor sodomie. Ook minder bekend is FannyAnn Eddy op tegel 6, ‘een dappere voorvechtster voor lhbtq+-rechten in Sierra Leone en heel Afrika’ volgens de Walk of Pride.

Er komen wel een paar beroemde namen voor op de Walk of Pride, zoals Marsha P. Johnson op tegel 44 en Alfred Kinsey op tegel 12. Voor Richard is tegel 48 voor Fabiola (alias Peter van Linden) speciaal. ‘Ik noem Fabiola altijd mijn dragmoeder’, grapt hij.

 

Tegel voor Fabiola. Foto: Henri Blommers

 

Een superontroerende opening en een bezoek van de burgemeester

De Walk is officieel onthuld op 8 juli 2026 tijdens World Pride. ‘De opening was superontroerend!’, exclameert Richard. ‘Zo stond de dochter van Mary Zeldenrust‑Noordanus van tegel 19 – die onder andere streed voor gelijke rechten voor seksuele minderheden – met een boord om haar moeder te eren. Er stond ook een groep Braziliaanse biseksuelen stil bij de plaquette voor Marielle Franco op tegel 36, de eerste biseksuele vrouw én eerste zwarte vrouw in de gemeenteraad van Rio de Janeiro.’

Eind juli bezocht burgemeester Femke Halsema eveneens de Walk of Pride. ‘Zij heeft de hele route gelopen en heeft uitvoerig met de organisatie gepraat. Zij had zelfs suggesties voor nieuwe namen op de Walk.’

 

Femke Halsema tijdens Walk of Pride-bezoek, met Richard links. Foto: Henri Blommers

 

Bekend bij een steeds breder publiek

De Walk of Pride is grotendeels tot stand gekomen met financiering van de Foundation Erwin Olaf, de Gemeente Amsterdam en het Stadsdeel Centrum, en Richards eigen bedrijf, Sauna NZ. Daarnaast kwamen er 340 giften binnen via crowdfunding. Donaties zijn nog welkom, zegt Richard, om de vaste kosten te dekken, bijvoorbeeld voor het tegelonderhoud.

De Walk blijft minstens 10 jaar bestaan. ‘Met dit soort monumenten in de publieke ruimte is een initieel 10-jarig contract normaal’, geeft Richard aan. ‘We hopen natuurlijk wel dat de Walk er permanent blijft. Bovendien hoop ik stiekem dat de gemeente de Walk overneemt, want dan betaalt de gemeente zelf voor reparaties en dergelijke zaken.’

Mogelijk wordt de route straks uitgebreid met tegels voor meer helden. ‘Om ruimte te maken voor nieuwe tegels zouden we bijvoorbeeld de afstand tussen tegels kunnen verkleinen of tegels erbij kunnen plaatsen aan de overkant van de Raadhuisstraat.’

Richard is in ieder geval nu al dolblij met de Walk of Pride. ‘Ik loop er bijna elke dag langs en zie altijd mensen stoppen om naar de tegels te kijken. Ook schoolkinderen lopen vaak via deze route naar het Anne Frank Huis. Zo worden onze verhalen bekend bij een steeds breder publiek. Fantastisch toch!’

 

Meer informatie over de Walk of Pride kun je vinden op de website walkofpride.