Een column door Cor Boot

Een historicus ben ik niet, dus schrijf ik als een columnist over ‘75 jaar bevrijding voor onze roze community vanuit homoperspectief’. Vooral het woord ‘homoperspectief’ maakt mijn kijk op 75 jaar bevrijding niet eenduidig. Hoe zie ik die 75 jaar bevrijding, als hedendaagse Amsterdamse homo? Ik denk bij bevrijding aan: van wie en wat, waar, wanneer en hoe?

De ‘homobevrijding’ is voor mij diffuus.
Aan de ene kant denk ik aan – vooral Duitse – homo’s die opgepakt en in concentratiekampen geplaatst werden; ze behoorden tot de laagsten binnen de hele hiërarchie van concentratiekampgevangenen, ze waren m.a.w. het ‘uitschot’ van het concentratiekamp. Het toneelstuk ‘Bent’ en het boek ‘De mannen met de roze driehoeken’ vertellen hun verhalen. Dit jaar vieren we als roze gemeenschap hun bevrijding uit het concentratiekamp. Maar daarna waren hun problemen nog niet opgelost: erkenning en vergoedingen bleven lang uit.

Aan de andere kant denk ik aan Nederlandse homo’s; zij werden niet opgepakt, er was in Nederland geen systematische vervolging. Na de Tweede Wereldoorlog werden zij wel gediscrimineerd – vooral in de jaren ’50 – en onmenselijk behandeld als ze in therapie gingen (denk aan chemische castratie). Een duidelijk, maar Engels, voorbeeld is Alan Turing, bekend van de film ‘Imitation Game’. Eindelijk krijgt hij nogmaals eerherstel: in 2021 zal zijn portret op een 50 pond biljet staan.

Wat gaf de internationale homogemeenschap dan wel meer ‘bevrijding’? Dan denk ik aan 1970: de eerste Gay Pride in New York en aan 1971: de afschaffing van artikel 248-bis in Nederland. Als ik terugreken is die bevrijding dus 50 jaar oud.

75 jaar bevrijding is voor onze Nederlandse roze gemeenschap, volgens mij, een relatieve bevrijding, Niet eenduidig, want is het nu 75 of 50 jaar? En ik weet dat er binnen de lhbtqi+-gemeenschap nog meer kanten aan zitten; ook die zijn niet eenduidig.

Maar in ieder geval is er in 2020 iets te vieren en te herdenken: een bevrijding die nog maar het begin is van wat komen zou en zal. Eigenlijk: een bevrijding die niet helemaal af is, en dat al na 75 jaar…