Verslag themamiddag 17 november 2019 over Eenzaamheid

Op 17 november was er weer een themabijeenkomst rond het thema eenzaamheid. Michaela Schoeneberger van de GGD Amsterdam hield een presentatie en David Noordhoff deed – zoals gebruikelijk- de presentatie.
Aan het einde van de middag werd besloten nog in een kleinere groep over dit thema door te praten en deze bijeenkomst mogelijk zo een vervolg te geven.

Hieronder staat het verslag van deze middag met dank aan Mischa voor het verslag en Ans Brugman voor de aanvullingen.
Ook zijn de sheets van de presentatie door Michaela Schoeneberger beschikbaar.

De voorbereidingsgroep:
Marijke Kooi
David Noordhoff
Rita Verpalen

Eenzaamheid in Amsterdam

Eenzaamheid kent verschillende verhalen. Er is veel en verschillend over geschreven.

De vraag voor vandaag is: Hoe eenzaamheid te voorkomen en wat er tegen te doen

Als oorzaken worden genoemd de digitale wereld waarin we leven en de hedendaagse individualistische instelling waardoor de sociale samenhang onder druk is komen te staan, bij ouderen komt daar het wegvallen van sociale verbanden als werk bv dan nog bij. Bekend is dat eenzaamheid in de grote steden sterker aanwezig is, waarbij aangetekend moet worden dat eenzaamheid het grootst is in Amsterdam.

De themavraag die vandaag aan de orde is luidt; “Waar denk je aan bij het woord eenzaamheid.?”

Aan de hand van een mind-map worden enkele kernwoorden voor eenzaamheid bepaald en op basis hiervan zal de discussie worden gevoerd.

Gastspreker was Michaela Schoeneberger, werkzaam bij de GGD Amsterdam als medeonderzoeker van het onderzoeksteam “hoe eenzaamheid in Amsterdam aan te pakken”

Er bestaan verschillende soorten eenzaamheid. Afhankelijk van het ervaren gemis wordt gesproken over emotionele-, sociale- of existentiële eenzaamheid. Soms komt het tegelijk voor.

  • Emotionele eenzaamheid treedt op als iemand een hechte of intieme band mist met één of meerdere personen. Meestal gaat het om de levenspartner. Er is een emotionele behoefte  (gevoel van leegte, het gemis van intimiteit)
  • Sociale eenzaamheid draait om minder contact met andere mensen. Het sociaal netwerk schiet te kort. Er is een sociale behoefte
  • De laatste jaren wordt ook gesproken over existentiële eenzaamheid. Bij existentiële eenzaamheid gaat het meer over zingeving dan over sociale contacten. Het wordt omschreven als een gevoel van zinloosheid (meer aan de orde op latere leeftijd)

Alhoewel eenzaamheid subjectief is wordt het algemeen ervaren als een onplezierig gevoel. Eenzaamheid is niet hetzelfde als alleen zijn. Dit heet dan weer ‘vereenzaming’.

 

Eenzaamheid heeft verschillende oorzaken, zoals de persoonlijkheidskenmerken (karaktertrekken en de manier waarop men op een situatie reageert: “hoe doe ik dat, ik kan het niet”), gezondheidsoorzaken, ingrijpende levensgebeurtenissen (stamfamilie valt weg) maar ook armoede en beleidskeuze in de zorg en ondersteuning.

Uit onderzoek is gebleken dat de meeste eenzaamheid in Amsterdam voorkomt en wel in de leeftijdscategorie van 45 tot 55 jaar. Ter illustratie werd op deze themadag getoond de film “Wie kent mij nog”. Een aangrijpende beeld van het leven van een 46-jarige man die in jaren geen bezoek krijgt en geen contact heeft met een medemens. Een van de kijksters van vandaag bekende dat dit beeld voor haar een nachtmerrie is die zij hopelijk nooit zal meemaken. Heel moedig was het van een van de bezoeksters die bekende dat ook zij alleen op een terras zat en zich vaak eenzaam voelde. Ook bekende zij dat zij de mantelzorg die zij verrichtte, deed om de eenzaamheid te verdrijven. In meerderheid kon de zaal zich wel herkennen in het beeld over eenzaamheid.

Bij eenzaamheid dreigt men af te glijden in de spiraal van vereenzaming. Bij eenzaamheid neemt de persoon een terugtrekkende houding aan welke is gericht op zelfbehoud. Dit terugtrekken of mijden werkt isolerend voor de persoon zelf. Er is vaak sprake van een neerwaartse spiraal van negatieve ervaringen waardoor eenzaamheid verergert. Het gaat hierbij niet om ‘zielig’-zijn of iets dergelijks als wel om een gevaar voor zowel de geestelijke als lichamelijke gezondheid.

Eenzaamheid heeft een grote impact op alle aspecten van het persoonlijk leven en heeft gevolgen voor psychische- (depressie) en fysieke gezondheid (slaapproblemen, hart en vaatziekten). Ook heeft dit gevolgen voor maatschappelijke kansen (schooluitval, gezondheidszorg) van die persoon.

Kortom, eenzaamheid heeft een impact op sociale wezens.

Maar wat moeten en kunnen wij doen tegen eenzaamheid?

De essentiële de vraag die gesteld moet worden is: Wat heb je nodig?
Je bewust zijn van het proces van eenzaamheid kan helpen bij beantwoording van die vraag.

De aanwezigen in de zaal stellen dat het doorbreken van het taboe rondom Eenzaamheid een van de voorwaarden is voor een succesvolle aanpak. Dat er een positieve stimulans nodig is, is een ding wat zeker is. Het Hoe en Op-welke-wijze vergt een gedegen aanpak.

Daarom heeft de vergadering besloten om een werkgroep in te stellen die de problemen rond eenzaamheid verder zal uitwerken. De werkgroep zal haar bevindingen en aanbevelingen binnen termijn aanbieden. De uitkomsten hiervan zal zeker een waardevolle bijdrage leveren in de strijd tegen een ellende die eenzaamheid heet.

Mischa